Waarom een kip niet op de klok kijkt

Eind oktober draaien we de klok een uur terug en daar kan je een paar dagen last van hebben. Een kip merkt er weinig van: zij volgt een ander uurwerk. Waarom bepaalt het licht hoeveel eieren een kip legt? En hoe zorgt een pluimveehouder ervoor dat jij ook in de winter dagverse eieren vindt?

Wie zelf ooit kippen in de tuin hield, kent het. In de lente en de zomer raap je elke dag verse eieren en dan, plots, houdt dat op. Het nest blijft soms wekenlang leeg. De kippen zijn nochtans niet ziek of lui. Ze doen zelfs exact wat de natuur van hen vraagt.

Een kip leest de dag

Even terug naar de belangrijkste reden om eieren te leggen: de voortplanting. In de natuur heeft dat alleen zin als kuikens een goede start krijgen, met warmte en genoeg voedsel. De kip heeft geen kalender nodig om dat moment te herkennen. Ze ‘meet’ gewoon het licht. Licht bereikt de hersenen via de ogen, en zelfs dwars door kam en schedel heen. Daar stuurt het de hormonen die het legapparaat aan- of uitzetten. Lange dagen zijn een signaal om te leggen. Korte dagen zorgen voor de aanmaak van melatonine, het hormoon dat het slaap-waakritme regelt. En melatonine remt de eiproductie.

De herfst: tijd voor een nieuwe jas

Na de langste dag van het jaar krimpen de dagen. In de nazomer of de herfst gaat een kip die met de seizoenen meeleeft in de rui. Ze verliest haar oude veren en kweekt een nieuw verenkleed voor de winter. Dat kost veel energie. Veren bestaan grotendeels uit eiwit, net als de inhoud van een ei. De kip maakt dus een keuze: eerst veren, dan pas eieren. Tijdens de rui ligt de leg stil, soms twee maanden lang.

Daarom waren eieren vroeger schaars in de winter. Het is geen toeval dat het ei net met Pasen weer op tafel verschijnt, als dagen langer worden, de lente op gang komt en kippen weer leggen.

Licht op maat

Een moderne leghennenstal werkt met een vast lichtschema. De pluimveehouder bepaalt hoeveel uren licht de hennen krijgen, en dat schema schuift niet mee met de seizoenen. Zonder signaal dat de dagen korter worden, blijft het legritme stabiel. De hennen leggen in november dan even goed als in mei.

Dat lichtschema ‘aanleren’ begint bij de opfok. Jonge hennen krijgen stap voor stap meer licht terwijl hun lichaam zich klaarmaakt om uiteindelijk een eerste ei te produceren. Een hen die te vroeg begint te leggen, houdt het niet lang vol.

Goed licht focust dus op meer dan productie. Het draait net zo goed om gezonde dieren die een volledige legperiode aankunnen. Goed licht is bovendien meer dan ‘aan’ en ‘uit’. Pluimveehouders letten ook op de kleur. Warm licht met veel rood ondersteunt het dagritme en houdt de dieren rustig, terwijl groener licht hun scharrelgedrag stimuleert.

Ook de nacht telt

Een kip heeft natuurlijk net zo goed rust nodig. De Belgische wetgeving verplicht elke leghennenhouder om zijn dieren acht uur ononderbroken duisternis te geven. In die donkere uren slapen de kippen op stok en herstelt hun lichaam. Ondertussen werkt het legsysteem gewoon verder: een ei vormen duurt ongeveer een etmaal en daar maakt die rustperiode deel van uit.

En jouw ontbijtei?

Elk ei van 't Munckenei is het resultaat van een gecontroleerd proces. Een lokaal, maximaal Belgisch proces dat aandacht heeft voor de kip en het resultaat van hun arbeid. Daarin leven de hennen het jaar rond in een stabiel ritme van licht en donker. En dus voelen ze zich elke dag kiplekker om opnieuw een vers ei te leggen.

Draai dus gerust de klok een uurtje terug. Je ei lijdt er niet onder.